1
بخش تحقیقات فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانغربی، ارومیه، ایران
2
استاد پژوهشی، بخش زراعی باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان
چکیده
چالشهای بخش کشاورزی به دلیل افزایش تقاضا برای آب به دنبال تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و تغییر الگوی مصرف آب با شدت زیادی در حال افزایش است. کشاورزی و امنیت غذایی پایدار در شرایط حاضر، بدون کاهش مصرف آب در این بخش میسر نخواهد شد. در دهههای اخیر، سامانههای نوین آبیاری به عنوان راهکاری اساسی برای افزایش بهرهوری آب معرفی شدهاند. آبیاری قطرهای سطحی (SD) به دلیل انتقال مستقیم آب به ناحیه ریشه، گام بزرگی در جهت صرفهجویی آب و بهبود عملکرد برداشت محسوب میشود. با این حال، محدودیتهایی نظیر وجود تلفات تبخیر از سطح خاک، رشد علفهای هرز و مزاحت برای عملیات باغداری و احتمال آسیب رسیدن به لولهها و قطرهچکانها همچنان باقی است. سامانه آبیاری قطرهای زیرسطحی (SDI) به عنوان یک نسل پیشرفتهتر، با دفن لاترالها در زیر سطح خاک، پتانسیل بالایی برای غلبه بر محدودیتهای SD نشان داده است. SDI نه تنها تبخیر مستقیم آب از سطح خاک را به صفر می-رساند، بلکه امکان مدیریت دقیقتر رطوبت خاک در عمق فعال ریشه را فراهم میسازد. با توجه به توسعه باغات انگور در کشور، استفاده از سامانه آبیاری قطرهای زیرسطحی تاثیر قابل توجهی در کاهش مصرف آب در بخش باغی به دنبال دارد. این مقاله با هدف واکاوی مزایا و محدودیتهای استفاده از سیستم SDI در باغات انگور، به ویژه با تکیه بر یک مطالعه موردی در ارومیه، انجام شده است. بر اساس نتایج این پژوهش SDI در مقایسه با متوسط مصرف استانی و SD به ترتیب در حدود 35 و 20 درصد در مصرف آب صرفهجویی دارد و به همان ترتیب بهرهوری مصرف آب نیز 25 تا 40 درصد قابل افزایش است. موفقیت در این روش از آبیاری علیرغم دارای محاسن قابل توجه، مستلزم رعایت نکات فنی و لازم در مراحل طراحی، تامین لوازم، اجرا، بهرهبرداری است که در این مقاله به آنها پرداخته شده است.
)